tha hoá
Định nghĩa
- Động từ:
- Biến chất, mất phẩm chất tốt đẹp vốn có: "tha hoá" chỉ quá trình hoặc kết quả của sự thay đổi theo chiều hướng xấu, khiến một người, một tổ chức hoặc một giá trị đánh mất bản chất nguyên thuỷ, tốt đẹp. Thường dùng trong ngữ cảnh xã hội, chính trị, đạo đức.
- Trở nên xa lạ, đối lập với chính mình: Trong triết học, "tha hoá" mô tả hiện tượng con người bị tách rời khỏi bản chất, sản phẩm lao động hoặc xã hội, trở nên xa lạ với chính mình.
Ví dụ sử dụng
- Động từ:
- Cán bộ bị tha hoá vì chạy theo lợi ích cá nhân. (Người cán bộ mất phẩm chất tốt do ham muốn quyền lợi riêng.)
- Đồng tiền có thể làm con người ta tha hoá. (Tiền bạc khiến người ta thay đổi theo hướng xấu.)
- Trong xã hội hiện đại, nhiều giá trị truyền thống bị tha hoá. (Các giá trị cũ bị biến dạng, mất đi ý nghĩa ban đầu.)
Các cách sử dụng nâng cao
"Sự tha hoá": danh từ hoá, chỉ quá trình hoặc trạng thái bị tha hoá.
- Sự tha hoá của giới trẻ trước sức ép kinh tế là một vấn đề đáng lo. (Quá trình giới trẻ mất đi giá trị đạo đức do áp lực kinh tế.)
"Tha hoá lao động": khái niệm triết học (Marxist) chỉ việc người lao động bị tách rời khỏi sản phẩm và quá trình lao động của chính mình.
- Trong chế độ tư bản, công nhân rơi vào tình trạng tha hoá lao động. (Người lao động không còn làm chủ công việc và sản phẩm của mình.)
Biến thể và từ gần giống
Biến chất (động từ): thay đổi phẩm chất theo chiều hướng xấu — đồng nghĩa gần với tha hoá.
- Anh ta đã biến chất sau nhiều năm làm việc trong môi trường cám dỗ. (Anh ta mất đi phẩm chất tốt đẹp ban đầu.)
Suy thoái (động từ): suy giảm về chất lượng, đạo đức — thường dùng cho xã hội, đạo đức.
- Đạo đức xã hội có nguy cơ suy thoái. (Đạo đức xã hội đang giảm sút.)
Đồng hoá (động từ): làm cho trở nên giống, hoà nhập — trái nghĩa với tha hoá.
- Người nhập cư dần dần đồng hoá với văn hoá địa phương. (Họ hoà nhập, trở nên giống văn hoá bản địa.)
Từ đồng nghĩa
- Biến dạng: thay đổi hình dạng hoặc tính chất ban đầu.
- Mất gốc: đánh mất nguồn gốc, bản chất.
- Trở nên xa lạ: trở thành người hoặc vật không còn quen thuộc.
Thành ngữ liên quan
- Tha hoá nhân cách: mất đi nhân cách tốt đẹp, trở nên xấu xa.
- Tham nhũng là biểu hiện của sự tha hoá nhân cách. (Tham nhũng cho thấy con người đã mất đi phẩm chất đạo đức.)